Z naszą rodaczką Anną Downar-Zapolską, dyrektorką biura podróży Sunshine Tours z Namibii, rozmawia Michał Domański.



Od jak dawna mieszka Pani w Namibii? Jak to się stało, że znalazła się Pani właśnie w tym odległym, południowoafrykańskim kraju?
Moja przygoda z Namibią rozpoczęła się w 2005 r. Przyjechałam do niej wówczas na wymarzone wakacje. Mój mąż urodził się w Namibii, w nadmorskim miasteczku Swakopmund, które rozsławili na cały świat Brad Pitt i Angelina Jolie. To właśnie tutaj w maju 2006 r. urodziła się ich córka Shiloh Nouvel. W tym miejscu musi być coś naprawdę wyjątkowego, skoro nawet hollywoodzkie gwiazdy nie mogą się mu oprzeć… Ja byłam nim oczarowana od pierwszego wejrzenia. Nigdy wcześniej nie przeszło mi nawet przez myśl, że tak daleko od Polski, na przysłowiowym końcu świata znajdę swój drugi dom. A wszystkiemu winien pewien Namibijczyk, który zdobył moje serce. Nie musiał on mnie długo namawiać, żeby przeprowadzić się do jego pięknej ojczyzny…  

Dlaczego związała Pani swoje życie z branżą turystyczną?
Przygodę z turystyką rozpoczęłam na studiach. Kierunek ten wybrałam dosyć spontanicznie. Przyszłość pokazała jednak, że była to jedna z lepszych decyzji w moim życiu. Jestem typową humanistką, marzyłam na początku o socjologii, a przez rok studiowałam historię z filologią polską. Muszę więc przyznać, że zaskoczyłam wiele osób, na czele z samą sobą, decydując się ostatecznie na naukę na kierunku Turystyka i Rekreacja na gdańskiej Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu. Pięć lat spędzonych na tej uczelni zawsze będę pamiętać jako bardzo ważny, przełomowy moment w moim życiu. Oczarowana możliwościami, jakie daje turystyka, już po pierwszym roku studiów wiedziałam, że chcę związać z nią swoją dalszą przyszłość. 
Czy ciężko prowadzić biuro podróży w Namibii? Jaka jest specyfika branży turystycznej w tym kraju? 
Muszę przyznać, że miałam wiele szczęścia, trafiając do Sunshine Tours. Jest to jedna z największych firm przewozowo-transportowych w Namibii, dobrze znana w całym kraju. Powierzono mi w niej zadanie stworzenia działu turystycznego i koordynowanie jego pracy. Jednym z największych wyzwań, przed którymi stanęłam, była zmiana wizerunku Sunshine Tours - z firmy przewozowej w ekskluzywne biuro podróży.
Na początku napotykałam trudności na każdym kroku. Różnice kulturowe, brak znajomości lokalnego języka (afrikaans), a przez to problemy z komunikacją - to wszystko robiło swoje... Poznanie charakteru branży turystycznej w Namibii było wyzwaniem samym w sobie. Nie jest tu znana turystyka masowa. Namibia nie należy do popularnych krajów, które od razu przychodzą nam na myśl, kiedy planujemy wakacje. Na początku stanowiło to właśnie największą przeszkodę dla mnie. Musiałam się z nią zmierzyć, chcąc promować Namibię jako atrakcyjny kierunek turystyczny.
Pracy było co niemiara i aż nie chcę mi się wierzyć, że dopiero niedawno minął rok od rozpoczęcia mojej przygody z Sunshine Tours. Przez ten czas wydarzyło się bardzo wiele - otworzyliśmy nowe oddziały, stworzyliśmy zgrany zespół ludzi, mieliśmy klientów z całego świata, informacje o naszej firmie pojawiły się w artykułach w słynnym amerykańskim dzienniku The New York Times oraz w izraelskiej gazecie The Jerusalem Post, jak również w internecie, na prywatnych blogach osób z Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Był to niezmiernie interesujący rok, tak też zapowiadają się kolejne miesiące, gdyż czeka mnie wiele nowych wyzwań, których nie mogę się już doczekać…  

Czy przedstawiciele miejscowej branży turystycznej wiedzą, że jest Pani Polką? Czy stara się Pani również promować Polskę w Namibii?
Konkurencja w branży turystycznej jest bardzo duża, ale jednocześnie tworzy ją wąskie grono specjalistów, liderów na rynku. Wieści o pojawiających się nowych osobach roznoszą się więc niezmiernie szybko, zwłaszcza jeśli są one zupełnie nieznane i tajemnicze. Muszę przyznać, że przyjęto mnie do tego środowiska bardzo ciepło. Dla Namibijczyków jestem egzotyczną kobietą z dalekiego i zimnego kraju. Tak jak dla nas Namibia, tak dla nich Polska leży na przysłowiowym końcu świata.
Nie marnuję żadnej sposobności, żeby przybliżyć Namibijczykom największe polskie atrakcje turystyczne. W przyszłym roku organizuję nawet wakacje w Polsce dla pewnej pary, której przodkowie byli Polakami. Przygotowuję dla niej podróż sentymentalną połączoną z ze zwiedzaniem najpiękniejszych krajobrazowo regionów naszego kraju. Jestem szalenie podekscytowana tworzeniem programu tego wyjazdu, gdyż mam nadzieję, że w ślad za tą pierwszą parą w przyszłości pojawi się więcej turystów z Namibii w Polsce! 
Mieszkając tak daleko od ojczyzny, zawsze z dumą podkreślam moje pochodzenie. Biało-czerwone barwy widać w naszym biurze, a na stronie internetowej Sunshine Tours można znaleźć informację o tym, że rozmawiamy po polsku. Podczas wszystkich ważnych wydarzeń staram się zakładać ubrania z małą flagą Polski. Muszę przyznać, że Sunshine Tours w pewien sposób wykorzystuje moje pochodzenie i bardzo chętnie reklamuje mnie jako najlepszą specjalistkę ds. turystyki w firmie, udany transfer z Europy… Warto też wspomnieć, że ostatnio skontaktowałam się również z Namibia Tourism Board (Namibijską Izbą Turystyki) i razem planujemy przetłumaczenie oficjalnego przewodnika po Namibii na język polski.

Czy z usług Sunshine Tours korzysta wielu turystów z Polski? Jakiego rodzaju programy wybierają? Czy nie boją się podróżować po Namibii?
Oferta dla Polaków jest czymś nowym w Sunshine Tours i dopiero zaczynamy współpracę z wybranymi biurami turystycznymi z Polski. Polacy, których spotkałam podróżujących po Namibii, wybierają głównie tzw. programy self-drive. Są to indywidualne wyprawy wynajętym samochodem terenowym. Jest to niezmiernie popularna forma zwiedzania Namibii, która pozwala poznać najlepiej ten piękny, fascynujący i odległy kraj, uważany za jeden z najbezpieczniejszych w całej Afryce, mogący się pochwalić bardzo stabilną sytuacją polityczną.
Modne są tutaj również podróże typu incentive. Wiele międzynarodowych korporacji i dużych firm (w tym i z Polski) wysyła do Namibii swoich najlepszych pracowników, żeby ich nagrodzić i zmotywować do dalszej pracy. Przyjeżdżają tu na kilka dni, mając bardzo napięty, ale niezmiernie ekscytujący program.  
Wpadła mi ostatnio w ręce interesująca książka wydawnictwa National Geographic pt. Namibia. 9000 km afrykańskiej przygody. Napisała ją para polskich podróżników - Anna Olej-Kobus i Krzysztof Kobus, która przemierzyła Namibię z dwójką małych dzieci. Ich wspaniała wyprawa została ciekawie zrelacjonowana i zilustrowana niesamowitymi zdjęciami. Książka ta promuje Namibię jako bezpieczny kraj, w którym można przeżyć przygodę życia.
W jaki sposób próbuje Pani promować Sunshine Tours i Namibię na rynku polskim?
Staram się wykorzystywać głównie własne kontakty, moi przyjaciele z czasów studenckich pracują w branży turystycznej w Polsce i pomagają mi rozreklamować Namibię wśród rodaków. W kwietniu br. pojawiliśmy się ze stoiskiem na Gdańskich Targach Turystycznych, a reklama naszej firmy ukazała się w kilku magazynach branżowych i podróżniczych.
Oczywiście, nie mogę zapomnieć o nowoczesnych metodach marketingu, jakimi są tzw. social media, czyli media społecznościowe. Facebook, Twitter, jak również nasza strona internetowa, bardzo pomagają w komunikowaniu się z potencjalnymi klientami z całego świata, w tym i z Polakami… 
Planuję także uruchomić, przeznaczony dla studentów turystyki z Polski, program praktyk w Sunshine Tours. Kilka uczelni wyższych z Pomorza jest poważnie zainteresowanych tym projektem. Rozpoczęliśmy już wstępne rozmowy na ten temat.

Dlaczego - Pani zdaniem - warto wybrać się w podróż do Namibii? Co takiego niepowtarzalnego znajdziemy w tym południowoafrykańskim kraju?
Namibia leży pomiędzy pustynią Kalahari a wybrzeżem Atlantyku. Na jej terenie można z łatwością wyróżnić cztery strefy krajobrazowe. Pierwszą z nich jest pustynia Namib położona na wybrzeżu, drugą - rozległy płaskowyż w centrum kraju, trzecią - pustynia Kalahari na wschodzie, a czwartą - obszary buszu w regionie Kavango i wąskim pasie okręgu Caprivi na północy. Namibia to prawdziwy raj dla każdego miłośnika fotografii. Tutejsze niesamowite kolory i pejzaże oszałamiają. Wystarczy tylko wspomnieć o czerwonych wydmach w Sossusvlei, wrakach statków na Wybrzeżu Szkieletowym, kolonialnych osadach poszukiwaczy diamentów czy dzikich zwierzętach w rozległym Parku Narodowym Etosha… Tak cudnych nocy, z migocącym tysiącami gwiazd niebem, nie znajdzie się nigdzie indziej na świecie!
Otwarte i bezkresne przestrzenie, niepowtarzalne krajobrazy, bliski kontakt z naturą, fascynujący ludzie Himba, Herero, Buszmeni, Owambo i Kavango, brak masowej turystyki -  to właśnie Namibia. Jeśli ktoś pragnie odrobiny samotności, ciszy i spokoju, noclegów w buszu pod gwiazdami, typowych dla Afryki widoków i podglądania dzikich zwierząt, ten kraj jest dla niego wymarzonym miejscem. Namibia zapewni mu dziewiczą przyrodę, zapierające dech w piersiach pejzaże i możliwość poznania niezmiernie interesujących kultur. Poza tym daje niesamowite poczucie bycia wolnym! Namibia uchodzi wśród miłośników off-roadu za jeden z najlepszych rejonów świata do jazdy samochodami terenowymi po urzekających bezdrożach. Jednak chyba najlepszą reklamą tego niesamowitego południowoafrykańskiego kraju jest fakt, że bociany wybierają go zimą na swój dom...

 

Artykuły wybrane losowo

Zimowe szaleństwo w austriackich Alpach

ELŻBIETA PAWEŁEK

<< Są tu najlepsze stoki narciarskie i słynne trasy Pucharu Świata, którym trudno się oprzeć, całoroczny śnieg na lodowcach i mnóstwo atrakcji. Zbocza Alp w niewielkiej Austrii to istny raj dla wielbicieli białego szaleństwa. Przyjeżdżają oni do tego kraju nie tylko z Europy, lecz także z całego globu, i nigdy nie opuszczają go zawiedzeni. >>

Austriacy wiedzą, jak zadbać o narciarzy. To dla nich przygotowują bezpieczne, ubite szlaki oraz tereny do uprawiania stylu freeride. Z myślą o snowboardzistach otwierają snowparki, aby przyciągnąć rodziny z dziećmi, organizują szkółki dla najmłodszych z dodatkowym programem rozrywkowym. Miejscowe ośrodki słyną ze znakomitej infrastruktury, a zaplecze gastronomiczne jest w nich na naprawdę wysokim poziomie. Zagranicznych gości zapraszają do siebie malowniczo położone hotele, modne pensjonaty, przytulne zajazdy i tradycyjne schroniska. Każdy znajdzie tutaj coś dla siebie.

Więcej…

Wenezuela – wakacje pełne przygód

ANNA JANOWSKA

 

 FOT. MINISTERIO DE TURISMO DE VENEZUELA (MINTUR)

Na południu kraju budzi podziw najwyższy wodospad świata – Salto Ángel. Na północy zachwycają wenezuelskie Malediwy, czyli rajski archipelag Los Roques, oraz karaibska wyspa Margarita. Poza tym znajdziemy tu jeszcze jedną z większych atrakcji atlantyckiego wybrzeża – gigantyczną deltę rzeki Orinoko, krainę Indian Warao. Wenezuela jest wymarzonym miejscem na podróż pełną przygód zakończoną relaksem na karaibskiej plaży w ciepłych promieniach słońca – odwiedzenie tego południowoamerykańskiego państwa może stać się dla każdego wyprawą życia.

Wenezuelskie wyspy przyciągają co roku setki tysięcy turystów. Jedni przyjeżdżają tu, żeby nurkować wśród przepięknych raf koralowych, inni – by godzinami wylegiwać się na piaszczystych plażach. Jednak oprócz błogiego relaksu wśród rajskich krajobrazów Wenezuela oferuje także niezapomniane emocje. Wystarczy wybrać się na odkrywczą wyprawę po kontynentalnej części tego kraju. Wędrówka pośród olbrzymich płaskich szczytów gór stołowych (tepuyes), rejs łodzią przez kręte meandry jednej z wielkich rzek Ameryki Południowej czy połów drapieżnych piranii – to tylko niektóre z czekających na nas tutaj atrakcji.

Więcej…

Jedno oko na Maroko

cd6_5_09.jpg

Oaza blisko Al-Ujun (Laâyoune), największego miasta Sahary Zachodniej

©MOROCCAN NATIONAL TOURIST OFFICE/FOTOSEEKER.COM


MARCIN WROŃSKI


Afryka Północna ze względu na niezwykle ciepły klimat, swoje położenie w bliskim sąsiedztwie Europy, bogactwo wspaniałych zabytków i dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną, mimo ostatnich burzliwych wydarzeń na Bliskim Wschodzie i w państwach Maghrebu, wciąż stanowi jeden z najpopularniejszych kierunków podróży Polaków. Najczęściej jednak nadal wybieramy się tutaj na wypoczynek do Egiptu i Tunezji, które i tak w wyniku zawirowań politycznych i zagrożenia zamachami terrorystycznymi stały się największymi przegranymi tego roku. W tej części kontynentu afrykańskiego zupełnie niesłusznie dość często omijamy inny przepiękny kraj, posiadający malownicze wybrzeże zarówno nad Morzem Śródziemnym, jak i nad Oceanem Atlantyckim. Pora więc poznać bliżej Maroko – fascynującą krainę z arabskiego snu.


récolte_des_roses_.jpg

Z płatków róży damasceńskiej produkuje się drogocenny olejek

©MOROCCAN NATIONAL TOURIST OFFICE/FOTOSEEKER.COM


Na zachód od Egiptu leży region określany przez Arabów jako Maghreb (od al-Maghrib, czyli „zachód”). Nazwą tą obejmuje się współcześnie Tunezję, Libię, Algierię, Mauretanię, sporne terytorium Sahary Zachodniej i właśnie Maroko. Największymi grupami etnicznymi w tym ostatnim 34-milionowym państwie są Arabowie i Berberowie. Ok. 35 km dzieli marokańskie miasto Tanger od hiszpańskiej miejscowości Tarifa, położonej po przeciwnej stronie Cieśniny Gibraltarskiej. Afryka jest więc tylko kilka kroków od Europy.


My, Polacy, przywykliśmy mawiać: ładną mamy jesień tego lata. W tym roku jednak pogoda dopisała i długo mogliśmy cieszyć się słońcem. Niestety, wszystko, co dobre, kiedyś się kończy i po ciepłych, letnich miesiącach nastały chłodniejsze, jesienno-zimowe. W drodze na lotnisko pomyślałem więc, że to naprawdę wyśmienity moment, aby odwiedzić Maroko.


Lekarstwo na chłody

Klimat tego kraju kształtują Atlantyk i Morze Śródziemne oraz Sahara i łańcuchy górskie, m.in. Atlas Wysoki. Latem na równinach oraz obszarach pustynnych i półpustynnych notuje się nawet 50°C. Zimą na wybrzeżu termometry wskazują mniej więcej 12°C, a w górach pada śnieg. Te ekstremalne wyjątki nie oddają jednak przeciętnych warunków pogodowych w Królestwie Marokańskim. Średnia temperatura roczna wynosi 17–20°C. Gdzieniegdzie poziom słupka rtęci prawie nie zmienia się przez okrągłe 12 miesięcy (np. w przepięknej Essaouirze – As-Sawirze, o której trochę więcej później). Nad oceanem klimat jest łagodniejszy i chłodniejszy w porównaniu z wnętrzem kraju. Pogoda w strefie Morza Śródziemnego przypomina tę z jego przeciwległego hiszpańskiego brzegu. Kto chce się porządnie wygrzać, powinien więc przyjechać latem, a kto nie lubi upałów – wiosną lub jesienią, wszystko zależy od indywidualnych upodobań. Maroko zaprasza nas do siebie przez cały rok.


„Bóg, Ojczyzna, Król”

village_dadai.jpg

Miasteczko Tafraout w Antyatlasie

©MOROCCAN NATIONAL TOURIST OFFICE/FOTOSEEKER.COM


Taki właśnie gigantyczny napis, widoczny zarówno w dzień, jak i w nocy, góruje nad Agadirem i uchodzi za jego wizytówkę. Dzięki międzynarodowemu portowi lotniczemu (Agadir-Al Massira), blisko 10 km bardzo szerokich piaszczystych plaż oraz ok. 300 słonecznym dniom w roku to właśnie to miasto uznaje się za najpopularniejszy marokański kurort. Rozbudowana baza noclegowa i bogata oferta wycieczek w te strony czynią z niego najłatwiej chyba dostępne miejsce w Maroku. Osoby planujące podróże samodzielnie również bez problemu zorganizują swój wyjazd do Agadiru nad Oceanem Atlantyckim.


Wspomniany napis może posłużyć do krótkiej charakterystyki tego północnoafrykańskiego państwa. To kraj islamski, ale zamieszkany też przez chrześcijan i żydów. Przedstawiciele różnych religii żyją tu jednak ze sobą w zgodzie. Także muzułmanów nie obowiązują restrykcyjne nakazy. Nie są zmuszeni modlić się pięć razy dziennie – do meczetu udają się ci, którzy odczuwają taką potrzebę. Jeśli ktoś woli pozostać przy swojej pracy czy innych zajęciach, nie ponosi za to żadnych konsekwencji. Wielu Marokańczyków chwali sobie taką wolność w wypełnianiu praktyk religijnych. Oczywiście, turyści odwiedzający Królestwo Marokańskie powinni respektować obyczaje i przestrzegać zasad dotyczących chociażby ubioru, jednak nie muszą popadać przy tym w zbytnią przesadę.


Maroko jest dziedziczną monarchią konstytucyjną, a obecnie panuje w nim Muhammad VI (ur. w 1963 r. w Rabacie). Ze względu na napiętą sytuację w tym regionie Afryki warto poruszyć kilka kwestii politycznych. Zasiadający na tronie od 1999 r. marokański król cieszy się powszechnym szacunkiem, stabilności państwa nie zagrażają więc rozruchy czy wojna domowa. W 2011 r., w trakcie antyrządowych demonstracji Marokańczyków, zarządził m.in. podniesienie płacy minimalnej i zaproponował przeprowadzenie referendum konstytucyjnego. Znowelizowana konstytucja osłabiła nieco jego pozycję i wzmocniła uprawnienia premiera oraz parlamentu. Muhammad VI dał się poznać jako reformator, jeszcze zanim wybuchła arabska wiosna (2010–2013). Jego działania miały na celu nie dopuścić do eskalacji protestów – rzadka to postawa wśród władców z tych stron, którzy niepokoje przywykli tłumić siłą. Jako potomek Mahometa (dynastia Alawitów wywodzi się od wnuka proroka – Al-Hasana) posiada uzasadnione religijnie prawo do tronu. Król w nowej konstytucji zrezygnował jednak ze statusu „świętego” i zadowolił się tytułem „nietykalny”. Poza tym zmodernizował kodeks cywilny, znacznie poszerzając prawa kobiet. Marokanki zaczęły zasiadać w parlamencie oraz radzie ministrów, jak również pełnić ważne funkcje publiczne. Jego żona, księżniczka Lalla Salma, to pierwsza w historii kraju małżonka królewska, która została publicznie przedstawiona oraz reprezentuje swego męża na całym świecie jako pierwsza dama. Jest założycielką fundacji wspierającej walkę z rakiem, a także inicjatorką wielu działań w dziedzinie ekologii i zrównoważonego rozwoju. Poprzedniczki Lalli Salmy musiały się zadowolić rolą matki książąt.


Od brzegu oceanu do górskich szczytów


Wróćmy do Agadiru. To wyjątkowe miejsce, w którym ocean niemalże spotyka się z górami. Rozległa piaszczysta plaża robi na turystach oszałamiające wrażenie. Spotkałem się nawet z opinią, że to mniejsza wersja słynnej brazylijskiej Copacabany z Rio de Janeiro. O tutejszych spektakularnych falach krążą wręcz legendy, a informacje o najlepszych punktach znają tylko wtajemniczeni surferzy. Ocean przypadnie do gustu również amatorom kąpieli. Jego wielokilometrowy brzeg idealnie nadaje się też do spacerów – promenada ciągnie się wzdłuż niemal całej strefy turystycznej Agadiru, gdzie znajdziemy liczne butiki, bazary, restauracje, kawiarnie i kilka klubów. Życie kwitnie tu także i nocą.


Z miasta warto wybrać się na bliższe lub nieco dalsze wycieczki, np. do oddalonych o 3–4 godziny drogi Marrakeszu czy Essaouiry (As-Sawiry). Przedtem dobrze jest jednak poznać malownicze okolice Agadiru. Leży on niemal u stóp Atlasu Wysokiego (najwyższy szczyt Dżabal Tubkal, 4167 m n.p.m.), wchodzącego w skład pasma Atlasu, do którego zalicza się również: Atlas Średni (najwyższy szczyt Dżabal Bu Nasir, 3356 m n.p.m.), Antyatlas (tutaj króluje Dżabal Sirwa, 3304 m n.p.m.), Rif (najwyższy punkt to Dżabal Tidighin, 2456 m n.p.m.), Atlas Tellski (z najwyższym szczytem Tamkut Lalla Chadidża, 2308 m n.p.m.) i Atlas Saharyjski (na czele z Dżabal Chelia, 2328 m n.p.m.). Marokańskie góry są więc naprawdę potężne! Przejażdżka wysoko położonymi, krętymi drogami (mówi się, że mają ponad tysiąc zakrętów), nierzadko bezpośrednio sąsiadującymi z zapierającymi dech w piersiach przełęczami i przepaściami, dostarcza wielu mocnych wrażeń. W jednym z najpiękniejszych zakątków regionu – Rajskiej Dolinie – urzekną nas lasy palmowe i wodospady. Polecam też zatrzymać się w którejś z knajpek przy trasie, gdzie zjemy świeżo pieczony chleb z oliwą i doskonałym, aromatycznym miodem. Ten wyrób z lokalnej pasieki będziemy mogli tu także kupić.

Do ciekawszych miejscowości w tym rejonie należą Tafraoute (Tafrawut), Tiznit czy Taroudant (Tarudant). Mnie najbardziej do gustu przypadła ta ostatnia, zwana również „babcią Marrakeszu”. Przydomek ten zawdzięcza przepięknym, otoczonym palmami murom obronnym przywodzącym na myśl to położone w południowym Maroku miasto. Ze względu na usytuowanie w urodzajnej dolinie rzeki Sus, Tarudant było przedmiotem żywego zainteresowania kolejnych władców. Współcześnie stanowi ważny ośrodek handlowy kraju, choć liczy sobie tylko ok. 75 tys. mieszkańców. Na jednym z dwóch tutejszych arabskich targowisk (suków) zaopatrzymy się w owoce, warzywa, przyprawy, ubrania, biżuterię, dywany, pamiątki czy „płynne złoto Maroka” – olej arganowy. Miasto spodoba się szczególnie tym, którzy chcą zobaczyć, jak wygląda prawdziwe życie zwykłych Marokańczyków, a nie jego wyobrażenie przygotowane specjalnie pod turystów. Przed zrobieniem komuś zdjęcia zalecam jednak spytać o zgodę, a w razie odmowy nie próbować fotografowania z ukrycia.


Płynne złoto Maroka

W regionie Agadiru napotkamy tysiące drzew oliwnych i arganowych. To właśnie olej wytłaczany z owoców arganii żelaznej (dokładnie z nasion ukrytych w pestkach), jeden z najdroższych i najbardziej cenionych na świecie, uchodzi za największy skarb Maroka. Posiada on właściwości kosmetyczne oraz lecznicze, wspomaga choćby naturalną odporność organizmu. Wydaje się to niebywałe, ale nigdzie poza tym krajem drzewa tego gatunku nie przyjęły się na tyle dobrze, aby owocować.


Podczas wytwarzania oleju arganowego do celów kosmetologii pestki z owoców arganii żelaznej rozłupuje się, ręcznie miażdży, a z powstałej masy na zimno wyciska się gęsty płyn o złocistym kolorze. Natomiast do użytku spożywczego najpierw się je suszy, praży, a dopiero potem miele i przeznacza do tłoczenia. Produkt finalny w tym drugim przypadku posiada ciemniejszą, lekko brązową barwę. Różni się też nieco zapachem. Aby uzyskać 1 l oleju tradycyjną metodą tłoczenia na zimno, potrzeba mniej więcej 30–35 kg nasion i aż 8 godzin pracy. Dodatkowo zbiory odbywają się w okresie męczących upałów w lipcu, sierpniu i wrześniu. To wszystko wystarczająco już podnosi wartość „płynnego złota Maroka”, a to jeszcze nie koniec. Otóż ten wyjątkowy olej wzmacnia system immunologiczny, obniża poziom cholesterolu we krwi, poprawia krążenie, reguluje ciśnienie, spowalnia procesy starzenia, wspomaga regenerację komórek, łagodzi bóle mięśni i stawów. Jego regularne spożywanie zmniejsza ryzyko zawału serca, miażdżycy czy rozwinięcia się nowotworów oraz chorób Alzheimera i Parkinsona, a także schorzeń dermatologicznych. Stosowany zewnętrznie nawilża i ujędrnia skórę, poprawiając jej elastyczność. Łagodzi również objawy trądziku czy alergii. Wyśmienicie działa poza tym na włosy i paznokcie, a pozytywne rezultaty można dostrzec już po kilku zastosowaniach.


Czymś normalnym w Maroku jest widok chodzących po drzewach arganowych kóz. Owoce i liście arganii żelaznej stanowią prawdziwy przysmak tych zwierząt. Choć cenne pestki wypluwają lub w całości wydalają, to – niestety – zostawiają po sobie tylko gołe gałęzie. Aby zapobiec całkowitemu wyniszczeniu drzew arganowych, w miejsce jednego wyciętego okazu sadzi się dwa nowe. W 1998 r. obszar między Agadirem a Essaouirą (zajmujący ok. 80 proc. regionu Sus-Massa-Dara, tj. ponad 25,5 tys. km²), na którym rosną arganie żelazne, otrzymał status Rezerwatu Biosfery UNESCO.


Wśród czerwonych murów

Musicians_at_Marrakech_Festival_-MNTO_fotoseeker.jpg

Muzycy z miejscowości Tissa i Taounate podczas festiwalu w Marrakeszu

©MOROCCAN NATIONAL TOURIST OFFICE/FOTOSEEKER.COM


Z Agadiru i jego malowniczych okolic przenosimy się do Marrakeszu, zwanego też „Czerwonym Miastem” ze względu na rdzawy kolor starych murów. Legenda głosi, że gdy w XII w. wznoszono Meczet Kutubijja, w kraju toczyła się właśnie tak krwawa wojna, że wszystkie zabudowania i drogi przybrały barwę czerwieni. Marokańczycy trochę na wyrost nadają mu także miano tysiącletniego miasta. Tak naprawdę założył je w 1071 r. Jusuf ibn Taszfin (1009–1106) – władca Maroka z dynastii Almorawidów. Marrakesz swoje tysięczne urodziny będzie więc obchodzić dopiero za niemal 60 lat. Ten czwarty co do wielkości ośrodek w państwie (ok. 930 tys. mieszkańców), po Casablance, Rabacie i Fezie, co roku odwiedzają rzesze turystów z całego świata. Jego serce stanowi plac Dżemaa el-Fna (Jemaa el-Fna). Stał się on jednym z symboli miasta od początku jego rozwoju w XI stuleciu. W 1985 r. wpisano go wraz z całym zabytkowym centrum Marrakeszu (medyną) na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Każdego popołudnia i wieczoru odbywa się na nim wielki targ z owocami, usługami noszenia wody oraz wypożyczania lampionów. Wokół straganów gromadzą się berberyjscy kuglarze i opowiadacze historii, bębniarze, muzycy Gnawa, tancerze, zaklinacze węży, połykacze szkła, treserzy zwierząt oraz inni artyści. Występy trwają do późnych godzin nocnych i przyciągają tłumy gapiów. Oferowana jest tu również szeroka gama usług – gastronomicznych, stomatologicznych, medycznych, wróżbiarskich, kaznodziejskich, astrologicznych czy tatuażu henną. Otoczony licznymi restauracjami, sklepami, galeriami, hotelami i budynkami użyteczności publicznej plac stał się popularnym miejscem spotkań, niezmiernie twórczym centrum językowym, muzycznym, artystycznym i literackim. Potrafi oszołomić i zahipnotyzować nawet najbardziej wybrednych podróżników. Jego kosmopolityczny charakter znajduje odbicie w obecnej tutaj mieszaninie języków i dialektów – zarówno z całego Maroka, jak i świata. Niepowtarzalną atmosferę placu Dżemaa el-Fna tworzą muzyka na żywo i unoszące się w powietrzu wspaniałe orientalne zapachy. Można na nim przesiedzieć wiele godzin, wpatrując się w rozgrywające się dookoła sceny. Warto pamiętać o tym, żeby miejscowych artystów wynagrodzić za ich ciekawe występy, to w końcu źródło ich zarobku. Nikogo więc nie powinien dziwić fakt, że w 2008 r. przestrzeń kulturowa placu Dżemaa el-Fna znalazła się na Liście Reprezentatywnej Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO.


Po jej opuszczeniu momentalnie gubimy się w niezmiernie wąskich i krętych uliczkach medyny. Taka kontrolowana utrata orientacji sprawi, że nasza wizyta w Marrakeszu z pewnością będzie niezapomniana. Wśród tej niewiarygodnej wręcz plątaniny przejść między przylegającymi do siebie domami napotkamy setki sklepików, warsztatów i knajpek. Nie musimy się obawiać przesadnej nachalności sprzedawców. Jeżeli nie jesteśmy zainteresowani zakupami, wystarczy nasza stanowcza odmowa. Marokańscy handlarze do swoich potencjalnych klientów podchodzą zwykle z należytym szacunkiem. Oczywiście, cena wyjściowa od finalnej może się różnić nawet o kilkaset procent, ale w końcu właśnie na tym polega cały urok targowania się.


Za jedną z głównych marrakeszeńskich atrakcji uważa się wspomniany już XII-wieczny Meczet Kutubijja. Z jego 69-metrowej wieży (minaretu) rozciąga się wspaniały widok na niemal całe miasto. Warto odwiedzić też Meczet Alego ibn Jusufa, najstarszy w Marrakeszu, wzniesiony w I połowie XII stulecia, nazwany tak na cześć marokańskiego władcy z dynastii Almorawidów – Alego ibn Jusufa (1083–1143). Znajduje się przy nim ufundowana w XIV w. medresa – największa szkoła teologiczna w Maghrebie (na ponad 800 uczniów). Cudowna architektura i wystrój tego miejsca robią niesamowite wrażenie. Polecam usiąść przy jednym z filarów na głównym dziedzińcu, poczekać, aż odpłynie fala turystów, i wsłuchać się w szum wody.


Na zainteresowanie zasługuje także Ogród Majorelle (Jardin Majorelle), niewielki, ale przepiękny ogród botaniczny, zaprojektowany w latach 20. XX w. przez francuskiego malarza Jacques’a Majorelle’a (1886–1962). Przekraczając jego progi, nagle z upalnej i gwarnej ulicy trafiamy do wspaniałej zielonej oazy, dającej orzeźwienie nawet w bardzo gorące dni. W jej sercu znajdziemy również małe muzeum, które przybliża swoim gościom kulturę berberyjską.


Miasto dobrej pogody

Po wizycie w pełnym atrakcji Marrakeszu proponuję udać się ok. 180 km na zachód do Essaouiry (As-Sawiry). W tym prześlicznym 80-tysięcznym mieście nad Oceanem Atlantyckim wiele osób zakochuje się od pierwszego wejrzenia. Tutejsza szeroka plaża zachwyca amatorów kąpieli słonecznych. Średnia temperatura roczna wynosi tu ponad 17°C. Miejscowość jest raczej spokojna, większego ruchu turystycznego powinniśmy spodziewać się w okolicy starej jej części z ogromną liczbą sklepików z interesującymi wyrobami marokańskiego rzemiosła artystycznego. W 2001 r. zabytkową medynę w Essaouirze wpisano na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Z XVIII-wiecznego fortu Sqala de la Kasbah (Sqala de la Ville) rozpościera się przepiękny widok na Wyspy Purpurowe (Îles Purpuraires). Polecam przespacerować się też po porcie: przyjrzeć się rybakom w pracy i wsłuchać w obijające się o skały fale i śpiew setek krążących nad naszymi głowami mew. Essaouira cieszy się także zasłużoną popularnością wśród miłośników surfingu, kite- i windsurfingu oraz innych sportów wodnych.


To jednak tylko kilka z najciekawszych – według mnie – miejsc w Maroku. Do zwiedzenia w tym fascynującym kraju pozostają jeszcze np. Fez, Casablanca czy jego stolica Rabat. Gdziekolwiek pojedziemy, czekają tutaj na nas niezmiernie urokliwe krajobrazy, wyśmienita kuchnia i mili ludzie. Dzięki temu trudno nie poczuć się naprawdę dobrze na gościnnej marokańskiej ziemi. Opalony słońcem Maghrebu, z uśmiechem na ustach wracam do Warszawy. Na pewno jeszcze zawitam do Maroka, chociażby po to, aby spróbować ujarzmić wspaniałe fale, napić się pysznej miętowej herbaty i poznać bliżej cudowne właściwości oleju arganowego.