Od 14 sierpnia br. w Muzeum Narodowym w Warszawie będzie można
obejrzeć wystawę Fotorelacje. Wojna 1920. Jedna z prezentowanych na niej
fotografii ma duży potencjał, aby stać się zdjęciem ikonicznym wojennego
czasu.
Podczas wojny polsko-bolszewickiej (1919–1921) w prasie ukazywały się
artykuły i fotografie, które przedstawiały m.in. społeczeństwo polskiego
mobilizujące się do walki. Treści te w znacznym stopniu były kształtowane pod
naciskiem władz wojskowych. Wówczas powstała fotografia, która do dziś jest
jedną z najczęściej wykorzystywanych ilustracji konfliktu polsko-bolszewickiego.
Zdjecie wykonane w 1920 roku przez fotografa Warszawskiej Agencji
Fotograficznej, które obecnie należy do kolekcji MNW, nosi tytuł: Ochotnicy
w drodze na kolej [z Cytadeli ul. Białostocką na Dworzec Wileński w Warszawie].
To ujęcie pochodzi z sierpnia 1920. W tle widać dom przy ul. Białostockiej nr 22
w Warszawie (kamienica ta istnieje do dziś). Ochotnicy, żegnani przez
mieszkańców stolicy, wyruszają na decydującą bitwę. Rozpoczęta 13 sierpnia
1920 roku Bitwa Warszawska pozostaje bowiem jednym z najważniejszych
momentów wojny polsko-bolszewickiej i historii Polski w ogóle. Uwagę zwraca
rytmiczna kompozycja zdjęcia, oparta na powtarzających się lufach karabinów.
Fotograf doskonale uchwycił też towarzyszące wydarzeniu emocje, widoczne na
twarzach osób na pierwszym planie i w czułym pożegnaniu kobiety i żołnierza.
O wystawie
Fotograficzne świadectwa wojny polsko-bolszewickiej nie zapisały się
w świadomości Polaków, choć zachowało się bardzo wiele zdjęć
upamiętniających wydarzenia lat 1919–1921. Wystawa Fotorelacje. Wojna 1920,
przygotowana z okazji stulecia Bitwy Warszawskiej, jest próbą przywrócenia
zbiorowej pamięci obrazu tego dramatycznego okresu. Na wystawie
zaprezentowano fotografie ukazujące wojenną codzienność – zdjęcia prywatne i
oficjalne, wykonane przez zawodowych fotografów i amatorów, przez
wojskowych i cywilów. To niemal wyłącznie oryginalne odbitki z epoki,
naświetlone i wywołane tak dawno, jak dawno miały miejsce wydarzenia, które
przedstawiają. Ekspozycja w różnych aspektach i z rozmaitych perspektyw
ukazuje znaczenie fotografii jako źródła i świadectwa, oficjalnego (z reguły
propagandowego) oraz osobistego (prywatnego, wręcz intymnego).
Wystawa „Fotorelacje. Wojna 1920” opiera się na kolekcji MNW oraz
na obiektach wypożyczonych z Muzeum Fotografii w Krakowie, Archiwum Nauki
PAN i PAU w Krakowie, z Wojskowego Biura Historycznego, Muzuem
Niepodległości i zbiorów prywatnych. Archiwalne zasoby filmowe zostały
udostępnione dzięki Filmotece Narodowej – Instytutowi Audiowizualnemu
(FINA). Ekspozycji towarzyszy bogaty program edukacyjny stacjonarny i on-line.
kuratorka: Karolina Puchała-Rojek, Zbiory Sztuki Nowoczesnej MNW
współpraca kuratorska: Ewa Skolimowska, MNW
