Indie nie kojarzą się dziś Europejczykom tylko z udekorowanymi słoniami i bogato zdobionymi świątyniami. Wiedzę o nich popularyzują liczne książki, filmy i reportaże oraz rozmaici ludzie, którzy mieli okazję odwiedzić ten kraj. Dzięki temu na nasz kontynent dotarła m.in. fascynująca wyrazistością smaków, kolorów i zapachów indyjska kuchnia, a także dobroczynna ajurweda. Dużemu zainteresowaniu tą ostatnią trudno się dziwić. Należy ona do najstarszych systemów medycznych na świecie, rozwinęła się już w starożytności, ok. 6 tys. lat p.n.e. Nazwę „ajurweda” tłumaczy się jako „wiedza o życiu”, co bardzo dobrze oddaje jej założenie, aby uważać ciało i psychikę człowieka za elementy wpływające na siebie nawzajem.
Według tego starożytnego systemu medycyny wszystko, co robimy czy czujemy i co nas otacza, ma znaczenie i oddziałuje na nasze zdrowie. Dlatego każdą terapię przygotowuje się indywidualnie na podstawie wywiadu z zainteresowanym, a obejmuje ona zastosowanie odpowiedniej diety i preparatów ziołowych oraz zabiegi lecznicze, jak również zajęcia jogi i medytację. Zgodnie z założeniami ajurwedy ludzki organizm może prawidłowo funkcjonować wtedy, gdy między trzema energiami życiowymi: wata, pitta i kapha panuje pełna harmonia. Zaburzenia tej równowagi prowadzą do złego samopoczucia i chorób. Terapie ajurwedyjskie mają więc na celu jej przywrócenie, dlatego poleca się je często osobom, które chcą zapobiec pogorszeniu się stanu swojego zdrowia, czują się osłabione, dostrzegają negatywny wpływ długotrwałego stresu na własny organizm.
Wspomniane energie życiowe nazywa się doszami. Składają się one z pięciu elementów: eteru, powietrza, wody, ognia i ziemi. W człowieku łączą się ze sobą wszystkie trzy dosze. Ich układ determinuje charakter danej osoby i jej potrzeby. Jego rozpoznanie pozwala nie tylko dobrać odpowiednią kurację, aby przywrócić harmonię między watą, pittą i kaphą, lecz także zrozumieć, jak żyć w zgodzie ze swoim typem połączenia tych trzech energii.
Ważną rolę w tym systemie medycyny odgrywa dieta. Podobnie jak w przypadku zestawu zabiegów opracowuje się ją po szczegółowym wywiadzie. To dlatego, że musi być dopasowana do aktualnych potrzeb danej osoby i jej układu dosz. Nie bez znaczenia jest też pora roku. Potrawy diety ajurwedyjskiej przyrządza się z produktów świeżych, nieprzetworzonych bądź przygotowywanych niedługo przed podaniem. Istotne są tu również przyprawy, które stosuje się nie tylko dla nadania daniom wyrazistszego smaku. Mogą one m.in. pobudzać lub zmniejszać apetyt, wspomagać trawienie i oczyszczanie organizmu z toksyn, poprawiać koncentrację.
Przed przystąpieniem do właściwej terapii zwykle trzeba przeprowadzić kurację oczyszczającą. Ma ona na celu przygotowanie ciała do leczenia. Podczas detoksykacji wykorzystuje się napary z ziół i oleje. Wspomagająco stosuje się rozmaite masaże i kąpiele parowe. Takie oczyszczanie kończy się zabiegami relaksującymi, dzięki którym organizm szybciej się regeneruje. Tego rodzaju terapie lecznicze odbywają się w profesjonalnych ośrodkach ajurwedyjskich pod okiem specjalistów.
Początkowo techniki lecznicze i filozofia ajurwedy przekazywane były jedynie ustnie. Obecnie władze Indii wspierają rozwój wiedzy na temat tego systemu, dzięki czemu na terenie kraju istnieje wiele ośrodków, w których kształci się specjalistów w tej dziedzinie. W listopadzie 2014 r. powstało tu samodzielne Ministerstwo Ajurwedy, Jogi i Naturopatii, Medycyn Unani i Siddha oraz Homeopatii (AYUSH). Ajurwedyjskie terapie cieszą się dużą popularnością również wśród gości z zagranicy. Można z nich skorzystać w licznych profesjonalnych centrach położonych na obszarze całego kraju, a zwłaszcza w południowym stanie Kerala. Podczas wizyty w Indiach warto zatem udać się na lecznicze masaże czy inne zabiegi, aby samemu przekonać się o ich skuteczności.
