DWA BRZEGI JEDNEJ RZEKI – MONTEVIDEO I BUENOS AIRES

Między Urugwajem a Argentyną nie ma morza – jest za to Río de la Plata (po hiszpańsku „Srebrna Rzeka”; zwana też w skrócie La Platą) i jej rozlewające się szeroko estuarium, przypominające bezkresną, błotną taflę. Jej wody oddzielają dwa państwa, jednocześnie tworząc naturalny most pomiędzy dwoma światami: monumentalnym Buenos Aires i znacznie spokojniejszym Montevideo. Wielki i mały brat spoglądają na siebie z perspektywy tego samego horyzontu.

 

Stolicę Argentyny – Buenos Aires – od dekad nazywa się „Paryżem Ameryki Południowej”, a jej mieszkańcy – porteños – ze względu na niezrównaną pewność siebie i szybkie tempo życia zasłużyli na miano „Nowojorczyków półkuli południowej”. Szerokie aleje, klasycystyczne fasady i modernistyczne gmachy, ruchliwe skrzyżowania, pęd taksówek, tłumy w kawiarniach i teatrach, restauracje czynne do późnej nocy – to metropolia, która lubi robić wrażenie, głośna, ekspresyjna, bezkompromisowa. Wabi i uwodzi, ale narzuconemu przez nią tempu kroku dotrzymują tylko najwytrwalsi.

Po drugiej stronie rzeki rozciąga się Montevideo – młodsze i spokojniejsze, nie imponuje skalą, lecz uwodzi swojską bezpretensjonalnością. Zamiast monumentalnych, wielopasmowych bulwarów ma ponad 22 km nadmorskiej promenady. To Rambla, wzdłuż której mieszkańcy spacerują, jeżdżą na rowerach albo po prostu siedzą na murkach z termosem yerba mate, patrząc, jak słońce powoli zatapia się w wodzie. Zamiast spektakularnych alei są secesyjne kamienice, modernistyczne bloki, spontaniczne uliczne ryneczki. Trzecia najbardziej na południe położona stolica świata (po Wellington w Nowej Zelandii i Canberze w Australii) żyje wolniej i prościej, ale bez kompleksów.

DWA MIASTA, DWIE ENERGIE

Buenos Aires i Montevideo dzieli raptem średnio ok. 3,5-godzinna przeprawa promowa, ale już przy pierwszym kontakcie czuć, że to dwa różne światy. Buenos Aires jest organizmem w rozmiarze XXL, a cała aglomeracja liczy ok. 14 mln mieszkańców. Miasto nigdy nie zasypia, a puls świateł i klaksonów przetacza się przez wszystkie barrios (z hiszp. „dzielnice”) niczym nieskończona fala. Korki są nieodłącznym elementem miejskiego krajobrazu. Ogromna scena gastronomiczna próbuje sprostać milionom wygłodzonych podniebień. Każda dzielnica ma swój charakter – kolorowa, robotnicza La Boca, elegancka Recoleta, artystyczne Palermo czy historyczne San Telmo – wszystkie unikatowe, przyciągają atmosferą i obietnicą wyjątkowości.

Montevideo, choć jest największym ośrodkiem Urugwaju, przy Buenos Aires wydaje się niemalże kameralne. 1,3 mln mieszkańców to liczba, która pozwala stolicy zachować ludzką skalę. Montevideo to prawdziwe miasto 20-minutowe – centrum, plaże i dzielnice mieszkalne pozostają w zasięgu pieszym, rowerowym lub samochodowym. Nawet w godzinach szczytu ulice sprawiają wrażenie, jakby ruch po prostu trochę przyspieszył, a nie wpadł w typowy dla metropolii paraliż.

Różnice widać też w architekturze. Buenos Aires ze stylowymi kamienicami, monumentalnymi gmachami z czasów wielkiego prosperity oraz szerokimi alejami, które aż proszą się o defilady, lubi pozować na Europę. Aleja 9 Lipca (Avenida 9 de Julio) jest najszerszą ulicą świata – ma aż 16 pasów ruchu oraz miejscami nawet 110–140 m szerokości (w zależności od źródeł)! Do tego odnowione Puerto Madero – kiedyś portowy, zaniedbany fragment nabrzeża, dziś ekskluzywne barrio pełne szklanych wieżowców oraz restauracji ciągnących się wzdłuż kanałów. Podręcznikowy przykład gentryfikacji, obecnie pod względem cen nieruchomości za metr kwadratowy uchodzi za najdroższą dzielnicę w Argentynie i jedną z najdroższych na kontynencie.

Montevideo wygląda skromniej, lecz nie brakuje mu uroku i kolorytu. Stare Miasto – Ciudad Vieja – to miszmasz kolonialnych fasad, secesyjnych kamienic i lśniących w słońcu detali art déco. Spomiędzy nich wyglądają modernistyczne bryły z lat 50. i 60., z których wiele ma widok na La Platę. Dzielnice takie jak Pocitos, Buceo czy Punta Carretas są zagłębiem stołecznej klasy średniej. Z kolei najzamożniejsi skupiają się w Carrasco. Rambla oplata całe miasto niczym miękki szal, bez względu na zamożność dzielnicy. Jest inkluzywna i integrująca, a mieszkańcy urugwajskiej stolicy bardzo cenią sobie bliskość wody.

Architektura miast przekłada się na styl życia lokalnej ludności. Porteños z lubością okupują bary, kawiarnie i restauracje. W środku tygodnia chodzą do teatru, a weekendy spędzają na koncertach i milongach. Montevideanos, jak po hiszpańsku nazywają się mieszkańcy stolicy Urugwaju, częściej umawiają się na Rambli lub na domowe asado (rodzaj grilla) w ogrodzie albo uciekają na długi weekend, żeby zaszyć się w jakiejś chatce nad oceanem. Urugwaj może poszczycić się aż 600 km plaż, a biorąc pod uwagę niskie zaludnienie kraju (jedynie 19,9 os./km²), miejsca spokojnie wystarczy dla wszystkich.

OD RAMBLI PO MAR DEL PLATĘ

Wybrzeża Montevideo i Buenos Aires są skrajnie odmienne. W stolicy Urugwaju La Plata gra pierwszoplanową rolę, a Rambla stanowi dobro narodowe. W maju 2010 r. rząd zgłosił promenadę jako kandydata do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO, lecz wcześniej niż reszta świata docenili ją mieszkańcy urugwajskiej metropolii. Rano przejmują ją biegacze i rowerzyści, w południe rozstawiają się wędkarze, a wieczory należą do amatorów yerba mate i ziołowego dymka. Bliskość wybrzeża wręcz wymusza wakacyjny styl życia przez prawie cały rok, z wyłączeniem kilku miesięcy łagodnej zimy. Wyjście na plażę nie wymaga tu wielkiego planowania. To kwestia spontanicznej decyzji i pokonania kilku przecznic. Mętna woda nie zachęca co prawda do kąpieli, ale złoty piasek jest zapraszający i gościnny.

Buenos Aires z kolei przez lata ignorowało bliskość rzeki. Port traktowano jako przestrzeń komercyjną, a życie towarzyskie koncentrowało się raczej w głębi miasta. Dopiero odnowione Puerto Madero odwróciło tę perspektywę. Dziś można tutaj spacerować wzdłuż doków, patrzeć na podświetlone mosty i budynki czy popłynąć w rejs po Río de la Plata albo dalej, do delty rzeki Tigre (przechodzącej potem w Luján) – zielonego labiryntu kanałów, wysepek i drewnianych domów na palach, który pokazuje zupełnie inne, bardziej sielskie oblicze argentyńskiej metropolii. Mimo to porteños zazdroszczą sąsiadom miejskich plaż i swobodnej atmosfery. Aby jej zaznać, trzeba wyjechać z miasta – albo wręcz pojechać do Urugwaju.

Większość turystów z Buenos Aires udaje się promem do Colonii del Sacramento w departamencie Colonia. 30-tysięczne urugwajskie miasteczko jest jak miękkie lądowanie po głośnej stolicy Argentyny i zarazem spokojna przystań przed dotarciem do wietrznego nabrzeża Montevideo. To skarbnica historii: kostka brukowa, niska zabudowa w wyblakłych kolorach, winorośl pnąca się po murach. Retro auta, które co rusz spotyka się na tutejszych uliczkach, są pomnikami rozwoju i zmian społecznych w Urugwaju. Wystarczy kilka godzin w Barrio Histórico, czyli najstarszej, zabytkowej dzielnicy, aby zrozumieć, że nad Río de la Plata czas mija z różną prędkością. Tu płynie najwolniej, w rytmie spaceru między latarnią a nadbrzeżną promenadą, między małymi muzeami, starymi fasadami i placami, na których światło późnego popołudnia codziennie odgrywa swój spektakl. Colonia del Sacramento nie konkuruje ani z rozmachem Buenos Aires, ani z prostotą Montevideo – idzie własną, lekko nostalgiczną drogą, dźwigając na plecach hiszpańsko-portugalską przeszłość.

Prawdziwe atuty urugwajskiego wybrzeża znajdują się na wschód od stolicy kraju. Ci, którzy nie mają ochoty zapuszczać się zbyt daleko, mogą udać się do sąsiedniego departamentu Canelones, żeby odpocząć w Ciudad de la Costa – pasie nadmorskich miejscowości, które zrosły się w jeden organizm i dziś funkcjonują niczym sypialnia Montevideo. Warto jednak spędzić nieco ponad godzinę za kółkiem, aby przekroczyć granicę z departamentem Maldonaldo i dotrzeć do Piriápolis, pierwszego większego kurortu urugwajskiego wybrzeża, który zachował przyjemną, nostalgiczną atmosferę – z niską zabudową, długą promenadą, butikowymi hotelami, knajpkami i lodziarniami. W miejscowości znajdują się również nieduża marina i kolejka krzesełkowa na wzgórze San Antonio (130 m n.p.m.). Jeszcze bardziej na wschód leżą mniejsze perełki wybrzeża: San Francisco, Punta Colorada i Punta Negra, które ożywają w sezonie letnim, a następnie zapadają w sen zimowy.

Kilkadziesiąt kilometrów dalej zaczyna się inny świat – Punta del Este, niewielka, blisko 20-tysięczna enklawa, którą pokochali bogacze. To nowoczesny kurort z lasem wieżowców, mariną pełną drogich jachtów i motorówek oraz słynną rzeźbą La Mano, przedstawiającą wynurzającą się z piasku dłoń. W sezonie więcej tutaj Argentyńczyków niż Urugwajczyków, ale można też spotkać turystów z Europy i Stanów Zjednoczonych. Mówi się, że Punta del Este to Miami w miniaturze – i jest w tym sporo prawdy.

Ci, którzy chcą odpocząć od blichtru, mogą udać się do miejscowości La Barra – pobliskiej mieściny słynącej z artystyczno-hipisowskiego klimatu. Prowadzi do niej falowany most, wybudowany w 1965 r. według projektu Leonela Viery (1913–1975), od którego wziął swoją nazwę – Puente Leonel Viera. La Barrą rządzą surferzy i lokalna bohema, razem tworząc niepowtarzalną atmosferę sztuki i nadmorskiej bezpretensjonalności. Dalej na wschód ciągnie się pas malutkich nadmorskich wioseczek – Laguna Blanca, Manantiales, El Chorro, Buenos Aires (nie mylić ze stolicą Argentyny), Santa Mónica i La Juanita. Ich zwieńczenie stanowi José Ignacio. Niepozorna miejscowość, która od kilku lat uważana jest za urugwajski odpowiednik nowojorskiego Hamptons. Tutejsza 25-metrowa latarnia morska z 1877 r. i plaża to jej znaki rozpoznawcze. Swoje domy mają tu m.in. Shakira i Lionel Messi, a kilka lat temu po miejscowych piaskach przechadzał się Leonardo DiCaprio. Światowe gwiazdy pokochały José Ignacio, bo nie objął go jeszcze celebrycki mainstream, co pozwala zachować spokój i anonimowość. Luksus przybrał tutaj paradoksalną formę: domy są zaprojektowane gustownie i z umiarem, drogi piaszczyste, światło uliczne ograniczone. Mimo to można spotkać tu szefów kuchni najlepszych restauracji Ameryki Południowej, wybitnych architektów i artystów – przy czym nikt nachalnie nie eksponuje swojej obecności. Cisza jest tutaj walutą. José Ignacio nie potrzebuje się reklamować, bo kto ma o nim wiedzieć – ten wie.

Za Maldonado zaczyna się „dziki wschód” Urugwaju – departament Rocha. Tu główne role grają wiatr, wydmy i ocean. Osada Cabo Polonio na przylądku o tej samej nazwie to kwintesencja izolacji i wolności. Nie prowadzi do niej żadna droga, więc żeby się tam dostać, trzeba skorzystać ze specjalnej ciężarówki z napędem na cztery koła. Do pokonania są piaszczyste wydmy, a na wytrwałych czeka alegoria końca świata. Cabo Polonio to świat bez stałego prądu i bieżącej wody, za to z monumentalną, 26-metrową latarnią na skale i kolonią uchatek patagońskich, wylegujących się na pobliskich głazach. Brak oświetlenia gwarantuje zapierające dech w piersiach gwieździste niebo. Ci, którzy wolą jednak dostęp do udogodnień, mogą zatrzymać się w sąsiedniej wsi La Pedrera – cichej, zawieszonej na klifie, o który rozbijają się fale Atlantyku.

W Argentynie ocean ma inną skalę i inny charakter. Klasyką nadmorskiego wypoczynku pozostaje Mar del Plata – 700-tysięczne miasto i najpopularniejszy kurort kraju, z plażami, deptakami, kasynami i życiem nocnym, które w sezonie letnim trwa do świtu. Nieco bliżej Buenos Aires leżą Pinamar, Cariló i Villa Gesell – przyjemne miejscowości wakacyjne z sosnowymi lasami i willami ukrytymi wśród drzew. Wytrawni podróżnicy mogą podążyć wybrzeżem dalej na południe i przez Bahía Blanca dotrzeć aż do 100-tysięcznego Puerto Madryn, gdzie na półwyspie Valdés (Península Valdés) plaża jest naturalną scenerią dla kolonii mirung południowych, uchatek patagońskich i pingwinów magellańskich.

TANNAT I ATLANTYCKI „TERROIR” KONTRA MALBEC I POTĘGA ANDÓW

O ile Montevideo i Buenos Aires to dwie różne energie nad jedną rzeką, o tyle ich wina są uzupełniającymi się pierwiastkami smaku. Po stronie urugwajskiej króluje tannat – czerwony szczep, który jeszcze kilkadziesiąt lat temu kojarzył się z ciężkimi, oleistymi wręcz szlachetnymi trunkami, a dziś przeżywa renesans. Nowe pokolenie winiarzy nauczyło się ujarzmiać jego charakter, eksperymentując z beczką i stawiając na świeżość owocu. Efekt? Wina, które wciąż mają solidny rdzeń, ale są znacznie przystępniejsze i soczystsze, cenione przez krytyków i chętnie odkrywane przez podróżników.

Większość urugwajskich winnic koncentruje się w departamentach Canelones, Maldonado i Colonia. Okolice Montevideo to winiarskie serce kraju, z falującymi pagórkami i bodegami, które często prowadzone są przez kolejne już pokolenie. Coraz większą rolę odgrywa wspomniane Maldonado z chłodniejszym, atlantyckim wybrzeżem, którego terroir daje szlachetne trunki lżejsze i bardziej mineralne. Enoturystyka w Urugwaju rozwija się dynamicznie, a małe, butikowe bodegi dotrzymują kroku dużym, komercyjnym wyjadaczom.

Po drugiej stronie Río de la Plata skala rośnie wykładniczo. Argentyna jest winiarskim gigantem, a tutejsza stolica tej branży – położona u podnóża Andów Mendoza – odpowiada za lwią część krajowej produkcji. To tu malbec zrobił światową karierę i stał się synonimem argentyńskiego trunku narodowego: pełnego, ciemnego, aromatycznego, idealnego do serów i mięs. W okolicach Mendozy enoturystyka osiągnęła apogeum. Nowoczesne winnice to architektoniczne dzieła sztuki. Często poza winami oferują błogi wypoczynek w spa z widokiem na ośnieżone szczyty, jazdę konną, lot balonem oraz degustacje szlachetnych trunków połączone z wykwintnymi kolacjami.

Argentyńskie wina to jednak nie tylko Mendoza. Na północy, w prowincjach Salta i Jujuy, uprawy winorośli osiągają zawrotne wysokości – wznoszą się powyżej 2000 m n.p.m. Tamtejsze ostre słońce i chłodne noce zrodziły aromatyczny, kwiatowy szczep torrontés. Na południu, w Patagonii, niezmiernie rześki klimat sprzyja eleganckim pinotom i świeżym białym szlachetnym trunkom. Dla enoturysty może to być osobna wyprawa tematyczna, w anturażu zróżnicowanych krajobrazów. Mimo to nawet po dłuższej eksploracji smaków odpowiedź na pytanie „tannat czy malbec?” nie jest bynajmniej oczywista.

 

KUCHNIA ZRODZONA Z OGNIA

Punkt styku obu południowoamerykańskich stolic stanowi z pewnością stół, a zwłaszcza mięso. Asado to coś więcej niż technika grillowania – to cały rytuał. Rozpalanie drewna, węgla drzewnego i szyszek, cierpliwe czekanie, aż żar będzie „w sam raz”, układanie mięsiwa na żeliwnej kratce – parrilli – a następnie powolne pieczenie. Stopnie wysmażenia mają w tej części świata szczególne znaczenie. Amatorzy surowizny zażyczą sobie vuelta y vuelta, czyli symbolicznego podgrzania steka z każdej strony. Ci, którzy lubią mięso lekko wysmażone, zamówią jugoso. Średnio wysmażony kawałek to a punto, a ci, którzy nie chcą widzieć w swojej porcji ani kropli krwi, poproszą o bien cocido.

Klasyką są asado de tira, czyli żebra wołowe cięte w poprzek. Porcja zawiera zwykle osiem niewielkich kostek, a tłuszcz uchodzi za rarytas, więc warto potrzymać je w ogniu chwilę dłużej. Oprócz tego na parrilli grilluje się kiełbaski – chorizo (wytwarzaną z wieprzowiny, przyprawianą wędzoną papryką), morcilla dulce (słodką kaszankę) lub morcilla salada (słoną odmianę kaszanki) albo butifarra (zbliżoną do polskiej białej kiełbasy). Dużą popularnością cieszą się też podroby: chinchulines (bydlęce jelita cienkie), choto (faszerowane jelito grube), riñón (nerka), corazón (serce) oraz molleja (cielęca grasica). W interiorze można zjeść również cerebro (mózg), którego próżno szukać w sieciowych supermarketach. Na ruszcie lądują także wieprzowina i kurczak. Czasem w roli głównej występuje jagnięcina, a dokładnie cordero al asador – cały baranek pieczony na metalowym stelażu ustawionym tuż przy palenisku. Mięso stanowi uniwersalne danie na każdą okazję, a obok niego na parrilli często ląduje provoleta – krążek sera provolone, który pod wpływem żaru topi się i przypieka na brzegach. Wraz z pałeczkami chlebowymi jest on idealnym otwarciem obiadu lub kolacji.

Na szybki, niezobowiązujący posiłek autochtoni najczęściej wybierają chivito – imponującą kanapkę z wołowiną, bekonem, jajkiem sadzonym, warzywami i sosami. To prawdziwa wielopiętrowa konstrukcja zamknięta w bułce. W nadmorskich miejscowościach na stole pojawiają się owoce morza: chrupiąca ośmiornica z grilla albo po galicyjsku (delikatna i aromatyczna), kalmary, ryby prosto z oceanu, często podane bardzo prosto – w akompaniamencie soli, cytryny i oliwy. W deszczowe, wietrzne dni ukojenie nad La Platą zapewniają tortas fritas – smażone na głębokim tłuszczu placki, które najlepiej smakują jeszcze gorące, z odrobiną cukru, dżemu lub soli. Szybką przekąską jest również choripán – chrupiąca bułka z chorizo i tradycyjnym sosem chimichurri. To hot dog w wydaniu rioplatense (z regionu Río de la Plata).

Tutejsza kuchnia, choć silnie naznaczona wpływami włoskimi i hiszpańskimi, pozostaje bardziej domowa niż wystawna: gnocchi (te – zgodnie z tradycją – je się zawsze 29. dnia miesiąca), empanady, makarony, pizza – minimum komplikacji, maksimum nacisku na jakość produktów. Ani Urugwajczycy, ani Argentyńczycy nie odmawiają sobie słodkości, wśród których króluje masa kajmakowa, czyli dulce de leche. Innymi popularnymi deserami są flan (krem karmelowy na bazie mleka i jaj), smakowe serniki, alfajores (ciasteczka przekładane dulce de leche) i tiramisu.

Buenos Aires ma niezwykle rozbudowaną scenę gastronomiczną, podczas gdy Montevideo próbuje mu dorównać – choć rezultat tego wyścigu jest z góry przesądzony. O ile parrille z obu krajów mogą ze sobą konkurować, o tyle w kategorii restauracji etnicznych stolica Argentyny wyraźnie dominuje.

W tym zakątku świata mięsiwa współgrają z winami. Taniny przenikają przez tłuszcz, a ciemne owoce w aromacie pięknie podkreślają smak grillowanego mięsa. Duet malbeca i wołowiny jest nie do pokonania. Lżejsze, mineralne białe szlachetne trunki z Maldonado oraz wysokogórskie szczepy z Salty, z wyraźną świeżością i aromatami cytrusów oraz kwiatów, znakomicie odnajdują się w towarzystwie lekkich dań, ryb czy przystawek. A na zakończenie – niezawodny lokalny digestif: fernet con coca – ziołowy likier fernet podawany z colą i dużą ilością lodu. Na obu brzegach La Platy je się podobnie – prosto, obficie i z szacunkiem do ognia – ale smaki i akcenty są na tyle różnorodne, że warto spróbować dwóch stron tej samej, grillowanej opowieści.

WSPÓLNE DZIEDZICTWO „SREBRNEJ RZEKI”

Urugwaj i Argentyna dzielą kulturowe DNA, od którego trudno się odżegnać. Niewątpliwie wspólnym dziedzictwem obu nacji jest tango – jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Ameryki Południowej. Na placach i w restauracjach San Telmo i La Boca – dzielnic Buenos Aires – turyści podziwiają efektowne pokazy: perfekcyjne figury, rozcięte suknie i dramatyczną mimikę. Tymczasem miejscowi spotykają się na milongach, często schowanych w starych kamienicach, gdzie językiem ciała i ruchu mówi się o tęsknocie i nostalgii. Tango w stolicy Argentyny spopularyzował Carlos Gardel, jedna z ikon tego gatunku. Choć oficjalnie wskazuje się na jego francuskie pochodzenie, kwestia miejsca urodzenia do dziś pozostaje przedmiotem sporów, a Urugwajczycy konsekwentnie uznają Gardela za krajana z Tacuarembó (miał tu przyjść na świat 11 grudnia między 1883 a 1887 r.). Jedno jest pewne – życie stracił w katastrofie lotniczej w Medellín w Kolumbii w czerwcu 1935 r.

W Montevideo słychać też jednak inne rytmy. Afro-urugwajskie candombe, wpisane w 2009 r. na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO, tworzy na ulicach miasta atmosferę, której nie da się pomylić z niczym innym, zwłaszcza w czasie karnawału. Grupy bębniarzy maszerują przez dzielnice, dźwięk uderzeń odbija się od murów, a za nimi kroczą taniec i śmiech. Dodajmy jeszcze, że tutaj karnawał trwa od końca stycznia do początku marca, co czyni go najdłuższym na świecie. Czterdzieści dni nieustannego tańca, zabawy, muzyki i przebierania. Nie bez powodu mawia się, iż nowy rok w Urugwaju rozpoczyna się dopiero w marcu.

Kolejny element dziedzictwa obu krajów stanowi yerba mate, uznawana nad La Platą niemal za świętość. Ten sam napar, te same metalowe rurki bombille, podobne tykwy i współdzielona idea bycia razem. Widok ludzi przemierzających miasto z termosami pod pachą i naczyniem matero w dłoni nikogo tutaj nie dziwi. Rodzajów yerba mate istnieje aż kilkadziesiąt, w tym warianty smakowe, wyszczuplające, poprawiające trawienie i kojące zszargane nerwy. To więcej niż napój – to styl życia i nieodłączny element codzienności.

Wspólną pasją jest również futbol, choć tu akcenty rozkładają się nieco inaczej. W Urugwaju ma ona wymiar niemal intymny – to historia małego kraju, który w lipcu 1930 r. zorganizował i wygrał pierwsze w historii Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej, przy czym potrafił rozgromić międzynarodowych gigantów i zbudować mit la garra Charrúa – nieustępliwego ducha narodowego. Dwie wielkie drużyny – Nacional i Peñarol – dzielą Montevideo na dwie części: biało-niebieską i żółto-czarną, a 60-tysięczny Stadion Stulecia (Estadio Centenario) jest równie ważnym miejscem pamięci, co zabytkowy kościół czy plac. Z kolei w Argentynie skala wręcz się nie kończy. Boca Juniors, River Plate, Independiente, Racing, San Lorenzo (tzw. Cinco Grandes – „Wielka Piątka”) – każdy klub to osobna religia i grupa wyznawców, a weekendowa kolejka ligowa zamienia się w ogólnokrajową liturgię. Emocje sięgają zenitu, a każdy gol wyzwala opętańczą radość kibiców.

Różnice w mentalności i sposobie bycia mieszkańców obu stolic widać na pierwszy rzut oka. O porteños mówi się, że są ekspresyjni, teatralni i egzaltowani – czy to w rozmowie, w polityce, czy w zwykłej kolejce po kawę. Z kolei montevideanos charakteryzują większa powściągliwość, zdystansowanie, wyczuwalna ironia i mniejsza potrzeba wywarcia wrażenia. Jedni i drudzy mają jednak ze sobą wiele wspólnego: poczucie humoru, skłonność do autoironii, zamiłowanie do spotkań towarzyskich i politykowania. To wszystko składa się na DNA „Srebrnej Rzeki”, sprawiające, że stolice Argentyny i Urugwaju potrafią być jak dwa różne światy posługujące się zaskakująco podobnym alfabetem gestów i rytuałów.

 

DWA BRZEGI – JEDNA PODRÓŻ

Najwygodniej myśleć o Buenos Aires i Montevideo jak o dwóch przystankach na tej samej linii promowej. Między stolicami kursują przewoźnicy Buquebus i Colonia Express, a sama przeprawa przez Río de la Plata trwa krócej niż niejedna podróż na działkę za miastem. W ciągu dnia można więc dosłownie przeskakiwać między krajami – z paszportem, ale bez skomplikowanej logistyki.

Optymalny wariant podróży to – według mnie – trzy dni w Buenos Aires, dzień w Colonii del Sacramento, dwa w Montevideo i kilka dni na wschodzie Urugwaju – w otoczeniu plaż i dziewiczej przyrody. Aby odkryć dobrodziejstwa regionu, potrzeba czasu i doświadczenia zarówno metropolii, jak i rybackiej wioski w departamencie Rocha, bo kontrasty bez wątpienia czynią tę część świata wyjątkową.

Najprostszą drogę do zrozumienia obu brzegów La Platy stanowią wino i kuchnia, które o historii, dziedzictwie imigracji i codziennych rytuałach mówią szczerzej niż niejedno muzeum. W kieliszku i na talerzu spotykają się wpływy europejskie oraz lokalne tradycje, luksusowe doświadczenia i bardzo proste, uliczne smaki. Warto też poświęcić energię ludziom: poznać ich sposób postrzegania świata, radości i zmartwienia. Poradzić sobie można nawet bez znajomości języka hiszpańskiego. Wystarczy skorzystać z uniwersalnego arsenału lingwistycznego – uśmiechu, gestów i ludzkiej serdeczności. Właśnie dlatego najlepiej podzielić czas pobytu między Argentynę i Urugwaj, bo oglądane razem, pięknie się uzupełniają i pokazują pełny obraz „Srebrnej Rzeki”, jej rytm oraz niepowtarzalny charakter.

KINGA A. EYSTURLAND

www.kingaeysturland.com