WARSZAWA – ZAPOMNIANE WIDOKI
W Gabinecie Fotografii MNW można teraz pospacerować po dawnej, przedwojennej Warszawie. Fotografie z końca XIX i początku XX wieku pokazują tętniące życiem miasto, klimatyczne kamienice przy znanych do dziś ulicach, dawny gmach giełdy, stację kolejową, sklepiki i kościoły. Na zdjęciach pojawiają się spacerowicze i rowerzyści, przejeżdżają konne tramwaje i powozy. Poczuj klimat dawnego miasta, odwiedź Gabinet
Fotografii!
W drugiej połowie XIX wieku Warszawa stała się ważnym tematem fotografii. Wśród osób, które osiągnęły spektakularny sukces na tym polu, był Karol Beyer. Praca fotografa wymagała wówczas podejmowania niecodziennych wyzwań. I tak w 1858 roku Beyer wspiął się na liczącą 58 metrów wysokości kopułę ewangelicko-augsburskiego kościoła Świętej Trójcy, by z wąskich okienek latarni spoglądać na miasto przez obiektyw aparatu. Na szklanych kliszach wykonał dwanaście wyjątkowych fotografii Warszawy. Ten unikatowy komplet zdjęć pozostaje ważnym źródłem do dziejów miasta i cennym zabytkiem fotograficznym.
W kierunku południowym uwieczniony na zdjęciach widok sięga ulicy Jerozolimskiej, wysadzanej topolami włoskimi, na zachód – przez ulicę Marszałkowską do placu Grzybowskiego oraz na Wolę z ulicą Leszno, na północ przez Senatorską do zabudowy Muranowa oraz Nowego i Starego Miasta. Wreszcie na wschód – przez Krakowskie Przedmieście, ulicę Tamka i Wisłę, aż po Pragę. W mieście znajdował się wówczas tylko jeden dworzec kolejowy – kolei warszawsko-wiedeńskiej.
Z pracowni Beyera, mieszczącej się na pierwszym piętrze kamienicy u zbiegu Krakowskiego Przedmieścia i Karowej, pochodzą także inne serie reporterskich zdjęć. Fotograf podglądał z okna m.in. życie codzienne na Krakowskim Przedmieściu i placu Saskim w 1861 roku, w którym pokojowe manifestacje patriotyczne były krwawo tłumione przez carskie wojsko. Inna fotografia prezentuje fragment tzw. wąskiego Krakowskiego Przedmieścia i ukazuje wyburzanie kwartału zabytkowych kamienic dla poszerzenia tej ulicy. W efekcie prac powstał rozległy pusty plac, na którym najpierw urządzono skwer, a w 1898 roku odsłonięto pomnik Adama Mickiewicza.
W Gabinecie Fotografii można też zobaczyć serię fotografii architektury Warszawy z końca XIX wieku autorstwa Maurycego Puscha. Sportretował wybrane warszawskie gmachy, m.in. nieistniejącą dziś siedzibę Giełdy Warszawskiej przy ulicy Królewskiej i zabudowę Senatorskiej u wylotu Bielańskiej. W Gabinecie prezentujemy też zdjęcia innych warszawskich mistrzów obiektywu, którzy na przełomie XIX i XX wieku z wytrwałością portretowali zmieniające się oblicze Warszawy. Dzięki tym fotografiom można obserwować, jak miasto stopniowo się przeobrażało, aby w końcu wieku dysponować już dwoma mostami stałymi, czterema liniami kolejowymi, tramwajami konnymi i uruchomioną w 1908 roku linią tramwajów elektrycznych.
„Warszawa – zapomniane widoki” to już czternasta wystawa w Gabinecie Fotografii.
Będzie dostępna dla zwiedzających do 1 marca 2026 roku.
Kuratorka: Danuta Jackiewicz / Muzeum Narodowe w Warszawie
