Przygotowujemy największy w historii Polski program rozbudowy kolei. Zapewnimy maksymalnie 3,5-godzinny czas przejazdu między największymi miastami kraju. Podróż z Warszawy do głównych miast jak Kraków, Poznań czy Wrocław, będzie trwała najwyżej 100 minut. Każdy powiat uzyska bezpośredni lub pośredni dostęp do systemu kolei dalekobieżnej. Nasze analizy opieramy o modele prognostyczne, symulacyjne i proces konsultacyjny, a nie malowaniu kresek na mapie.
To link do strony o Zintegrowanej Sieci Kolejowej (ZSK) realizowanej na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury przez spółkę Centralny Port Komunikacyjny – w ramach projektów strategicznych Port Polska – i PKP Polskie Linie Kolejowe.
ZSK to nowe inwestycje kolejowe, które uzupełnią luki infrastrukturalne w systemie. ZSK to warianty modernizacji i rozbudowy sieci kolejowej w Polsce po 2035 r., kiedy gotowa ma być już linia „Y” łącząca Warszawę, nowe lotnisko, Łódź, Poznań i Wrocław. ZSK to wreszcie odpowiedź na potrzebę spójnego i długoterminowego programu inwestycyjnego – np. realizowanego konsekwentnie od lat planu budowy dróg – który byłby wypracowany z udziałem ekspertów ze świata nauki, uzgodniony z samorządowcami, branżą logistyczną i wojskowymi. Takiego programu brakowało dotychczas na kolei.
W ramach zaawansowanego już projektu ZSK, długofalowego planu rozwoju sieci kolejowej w Polsce po zakończeniu budowy linii „Y” łączącej Warszawę, Łódź, Poznań i Wrocław, przeanalizowaliśmy 8000 km potencjalnych nowych linii. W konsultacjach prowadzonych w ramach ZSK w 16 województwach wzięło udział niemal 800 uczestników reprezentujących ponad 100 instytucji, m.in. samorządowców, przewoźników, przedstawicieli uczelni oraz lokalnych stowarzyszeń.
Do procesu dołączyły również 42 firmy i instytucje z sektora logistyki, 12 podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa oraz rządowe think-tanki. Prace realizujemy wspólnie z Ministerstwem Infrastruktury i PKP Polskimi Liniami Kolejowymi.
Naukowcy i wojsko
Warianty planowanych inwestycji konsultowaliśmy z przedstawicielami m.in. Ministerstwa Obrony Narodowej, Sztabu Generalnego, Dowództwa Operacyjnego Sił Zbrojnych, Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, w kontekście wyzwań związanych z bezpieczeństwem państwa i infrastruktury podwójnego przeznaczenia (dual use). Dodatkowo współpracujemy z Ośrodkiem Studiów Wschodnich oraz Instytutem Rozwoju Miast i Regionów.
Nadzór merytoryczny nad opracowywaniem docelowego wariantu inwestycji kolejowych po uruchomieniu linii „Y” prowadzi Rada Naukowa ZSK. W jej skład wchodzi 19 ekspertów z czołowych polskich, m.in. ze Szkoły Głównej Handlowej, Politechniki Warszawskiej, Krakowskiej, Wrocławskiej i Śląskiej, Polskiej Akademii Nauk i Instytutu Kolejnictwa. Współpracujący z Port Polska i PKP PLK eksperci specjalizują się m.in. w transporcie, kolejnictwie, logistyce, planowaniu przestrzennym, rozwoju regionalnym, modelowaniu, prognozowaniu ruchu, ekonomii, geografii, turystyce i sprawach międzynarodowych.
Co zbudujemy po linii „Y”
Konsultacje ZSK przeprowadzono we wszystkich województwach, z uwzględnieniem potrzeb Polski lokalnej, czyli zapewnienia każdemu powiatowi dostępu do systemu kolei dalekobieżnej bezpośrednio lub pośrednio (za pomocą kolei lub autobusów regionalnych). Zauważamy również potrzebę połączeń transgranicznych, koordynując inwestycje m.in. z krajami bałtyckimi, Czechami i Niemcami.
Do oceny poszczególnych rozwiązań używamy specjalistycznych, autorskich narzędzi: Pasażerskiego Modelu Transportowego (PMT) oraz Towarowego Modelu Transportowego (TMT). Są to narzędzia informatyczno-inżynierskie oparte na wynikach badań socjologicznych, które za pomocą formuł matematycznych odwzorowują i prognozują procesy zachodzące w systemie transportowym. Uwzględniają transport drogowy, kolejowy i lotniczy, a ich działanie opiera się na danych statystycznych.
Szczegółowy plan rozbudowy sieci kolejowej, zakładający powstanie kilku tysięcy kilometrów nowych tras (to więcej niż tzw. szprychy kolejowe), zostanie ogłoszony w tym roku.
Wygodny, cykliczny rozkład
Nowa infrastruktura zda się na niewiele bez atrakcyjnej oferty, która przyciągnie nowych pasażerów – dlatego jednocześnie trwają prace nad Horyzontalnym Rozkładem Jazdy (HRJ): wygodnym, cyklicznym i przyjaznym pasażerom. ZSK służy do planowania rozwoju docelowej sieci. HRJ dotyczy rozkładu jazdy.
HRJ w zakresie obsługi linii „Y” – oprócz najszybszych pociągów Kolei Dużych Prędkości – przewiduje możliwość kursowania regionalnych ekspresów, które mogą obsłużyć miasta średniej wielkości takie jak Kalisz czy Sieradz, ale także mniejsze ośrodki takie jak Brzeziny czy Nowe Miasto nad Wartą. Sieć regionalnych ekspresów nie ogranicza się tylko do linii „Y” – w trakcie konsultacji z urzędami marszałkowskimi planowane są także połączenia na wielu odcinkach konwencjonalnej sieci kolejowej.
Mapa HRJ
Poniższa mapa HRJ przedstawia wyjściowe plany z 2024 r. i jest na bieżąco aktualizowana w miarę konsultacji m.in. z 18 organizatorami przewozów regionalnych i aglomeracyjnych. Już niebawem w ramach podsumowania całego procesu konsultacyjnego przedstawimy najnowszą wersję.
Konsultacje w całej Polsce
W warsztatach HRJ z regionalnymi i aglomeracyjnymi organizatorami przewozów kolejowych wzięło udział łącznie 157 ekspertów, reprezentujących samorządy, organizatorów przewozów (np. Zarządu Transportu Miejskiego w Warszawie i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii), a także Ministerstwo Infrastruktury, Port Polska, PKP Polskie Linie Kolejowe i Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Interesariusze samorządowi przekazali łącznie 727 uwag, wniosków i propozycji.
Przeprowadzono także konsultacje publiczne, w ramach których mieszkańcy i przedstawiciele organizacji pozarządowych zgłosili łącznie około 1800 uwag. Innymi ścieżkami konsultacyjnymi HRJ były rozmowy z potencjalnymi przewoźnikami oraz uzgodnienia międzynarodowe.
Koncepcja dostępu do kolei dalekobieżnej z każdego powiatu z maksymalnie jedną przesiadką nie jest niczym nowym. Została zaprezentowana w lipcu 2024 r. i jest opisana na stronie HRJ.
Specjalistyczne narzędzia planistyczne
W Porcie Polska nie rysujemy kresek na mapie, tylko opieramy się na specjalistycznych narzędziach planistycznych, prognozach i metodach naukowych, które pozwoliły nam szczegółowo poznać potrzeby pasażerów.
Nowe linie kolejowe w budowie
Trwa budowa szybkiej kolei z Warszawy przez Łódź do Poznania i Wrocławia – łącznie 480 km linii przystosowanych do prędkości 350 km/h. Dostęp do szybkiej kolei uzyskają także miasta średniej wielkości: Kalisz, Sieradz, Wieruszów i Brzeziny. Rządowy program prac na pozostałych liniach kolejowych obejmuje 12 tys. km. Do roku 2032 rząd zaplanował rekordowe wydatki na kolej w łącznej kwocie 180 mld PLN.
Polacy przesiadają się do pociągów
Celem budowy nowych linii kolejowych jest zwiększenie liczby pasażerów wybierających transport publiczny. Najlepszym wskaźnikiem tego trendu jest liczba podróży koleją na jednego mieszkańca. W Polsce wynosi ona obecnie niespełna 12 podróży rocznie, podczas gdy średnia unijna to 18.
Naszym realnym celem jest osiągnięcie poziomu, w którym każdy Polak będzie podróżował koleją nawet 20 razy w roku. Projektujemy system, w którym chcemy żeby na kluczowych relacjach jeździło ponad 2/3 pasażerów koleją – tak jak z Warszawy do Poznania i do Wrocławia po uruchomieniu linii Y. Dla porównania dzisiaj w wielu przypadkach tylko 1/3 pasażerów podróżuje pociągiem, a reszta innymi środkami transportu.
